တားေရာ႔ေဗဒင္စာအုပ္တုိင္းမွာ သမုိင္းေတြကုိ အမ်ိဳးမ်ိဳးေရးသားၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕က ဂ်စ္ပစီ ပညာဆုိၿပီးေရးၾကပါတယ္။ တစ္ခ်ိဳ႕ေတြက တားေရာ႔ကုိ တီထြင္သူဟာ တ႐ုတ္ႏွင့္ အိႏၵိယလု႔ိ ေရးၾက ပါတယ္။
တားေရာ႔သည္ ဂ်စ္ပစီပညာမဟုတ္ပါ။ တားေရာ႔သည္ လြန္ခဲ့ေသာ ႏွစ္ေပါင္းေထာင္ေက်ာ္က စတင္ေပၚေပါက္လာေသာ ပညာရပ္တစ္ခုျဖစ္သည္။ ထုိပညာရပ္ဟာ ဂ်ဴးလူမ်ိဳးတုိ႔ရဲ႕ တမာန္ေတာ္ ေမာ့ဆက္ရဲ႕ သမၼာက်မ္းစာေတြထဲမွ ကဗလာစနစ္ကုိ အေျခခံၿပီး တီထြင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ တားေရာ႔ကုိ စတင္တီထြင္သူကုိ မသိရေသးေသာ္လည္း တားေရာ႔ကုိ စတင္အသုံးခ်သြားသူမ်ားကေတာ့ အီဂ်စ္ႏုိင္ငံမွ ဖာ႐ိုမင္းဆက္ေတြျဖစ္တယ္။
အီဂ်စ္ဖာရိုမင္းေတြ ဂ်ဴးနယ္ေျမေတြကုိ သိမ္းပုိက္တဲ့အခါ တားေရာ႔ပညာအျပင္ အျခားပညာေတြပါ ရရွိ ခဲ့ၾကျခင္းျဖစ္တယ္။ အီဂ်စ္ဖာ႐ုိမင္းဆက္ ပ်က္စီးၿပီးေနာက္ ဒီပညာဟာ ဥေရာပႏုိင္ငံေတြကုိ ေရာက္ရွိခဲ့ ပါတယ္။ အီတလီႏုိင္ငံ ေရာမၿမိဳ႕မွာရွိတဲ့ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြက ဥေရာပႏုိင္ငံေတြမွာ ပထမဆုံးတြင္က်ယ္စြာ အသုံး ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။
ထိုဘုန္းႀကီးေတြက တာေရာ႔ကုိ ဘုရားသခင္ကေပးေသာ လက္ေဆာင္လုိ႔ေတာင္ တင္စားေခၚေ၀ၚ အသုံးျပဳခဲ့ၾကတယ္။ ထုိအခ်ိန္အထိ အသုံးျပဳခဲ့တဲ့ တားေရာ႔ကတ္ေတြဟာ ေမဂ်ာ ၂၂ခ်ပ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။
ထုိအခ်ိန္က တားေရာ႔ကုိ အီဂ်စ္နာမည္ တာ႐ုိလုိ႔ပဲ ေခၚၾကတယ္။ ဘုန္းေတာ္ႀကီးေတြမွတစ္ပါး က်န္လူမ်ားက အသုံးခ်ခြင့္ မရခဲ့ၾကပါဘူး။
မုိင္နာတားေရာ႔ကုိ ပထမဆုံးစတင္တီထြင္စဥ္က အပ်င္းေျပကစားဖုိ႔သာျဖစ္ပါတယ္။ ၁၃၇၇ ခုႏွစ္ တြင္ ဆြစ္ဇာလန္ႏုိင္ငံမွ စတင္ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ ထုိဖဲထုပ္္မွာ အုပ္စု ၄စုပါ၀င္ၿပီး အုပ္စုတစ္ခု၌ ဖဲခ်ပ္ ၁၃ခ်ပ္သာပါ၀င္ပါသည္။ အုပ္စုေတြရဲ႕ အမည္ေတြက ခြက္၊ ဓား၊ တုတ္ႏွင့္ ဒဂၤါးတုိ႔ျဖစ္ပါတယ္။
၁၃ခ်ပ္ပါ၀င္ပုံကေတာ့ နံပါတ္ ၁ မွ ၁၀ အထိ ၁၀ခ်ပ္နဲ႔ မင္းေစ၊ သူရဲေကာင္းႏွင့္ ဘုရင္တုိ႔ျဖစ္ပါ တယ္။ ဥေရာပေအာက္ပုိင္းႏုိင္ငံေတြက တုတ္တံကုိ တုတ္ေခ်ာင္းနဲ႔ ဒဂၤါးကုိ စက္၀ုိင္းလုိ႔ ေျပာင္းလဲခဲ့ၾကပါ တယ္။ ထုိေခတ္က ပုံႏွိပ္စက္ေတြ မေပၚေသးခ်ိန္ျဖစ္လုိ႔ ကတ္ျပားေတြေပၚမွာ ပုံဆြဲၿပီး ေရာင္းခ်ခဲ့ၾက ပါတယ္။
အီတလီႏုိင္ငံကုိ ဖဲခ်ပ္ေတြစတင္ေရာက္ခ်ိန္ကေတာ့ ၁၄၄၂ ခုႏွစ္မွာ ေရာက္ရွိခဲ့ျခင္းျဖစ္တယ္။ အီတလီလူမ်ိဳးေတြက တာ႐ုိ ကုိ တာ႐ုိစီလုိ႔ေခၚၾကပါတယ္။ ၁၄၅၇ ခုႏွစ္ထိ မုိင္နာကတ္ေတြဟာ ၁၃ခ်ပ္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ၁၅၀၀ ျပည့္ႏွစ္ ပတ္၀န္းက်င္မွာ အီတလီပညာရွင္ေတြက ၁၃ကတ္ေနရာမွာ ဘုရင္မထပ္ ျဖည့္လုိက္တဲ့အတြက္ ၁၃ကတ္ဟာ ၁၄ခ်ပ္စီျဖစ္လာတာ ယေန႔ထိေအာင္ျဖစ္ပါတယ္။ ထုိ မုိင္နာဖဲထုပ္ကုိ ကံၾကမၼာေဟာေဗဒင္အျဖစ္ ၁၅၄၀ခုႏွစ္မွာ တီထြင္အသုံးျပဳစမ္းသပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၆၀၀ ေက်ာ္မွစ၍ ေမဂ်ာဖဲ ၂၂ခ်ပ္ႏွင့္ မုိင္နာဖဲ ၅၆ခ်ပ္ကုိ ေပါင္းစပ္၍ ၇၈ခ်ပ္ကုိ ျပင္သစ္ လူမ်ိဳးေတြက တားေရာ႔လုိ႔ေခၚေ၀ၚခဲ့ၾကတာ ယေန႔အခ်ိန္အထိ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၇၀၀ ပတ္၀န္းက်င္မွစ၍ တားေရာ႔ကုိ ေမွာ္ပညာႏွင့္ေပါင္းစပ္၍ ကံၾကမၼာ ဖတ္ေဗဒင္အျဖစ္ အသုံးျပဳလာၾကတယ္။
၁၇၈၀ မွစ၍ ပထမဆုံး ေမွာ္ပညာ ပါ၀င္တဲ့ တားေရာ႔ ၇၈ခ်ပ္ကုိ ျပင္သစ္ႏုိင္ငံ မာဆုိင္းၿမိဳ႕မွာ စတင္ပုံႏွိပ္ ထုတ္ေ၀ခဲ့တယ္။ ၎င္းတားေရာ႔ကုိ ဂ်စ္ပစီေတြက ကံၾကမၼာဖတ္ေဗဒင္အျဖစ္နဲ႔ ဥေရာပတစ္ခြင္ လွည့္လည္ ေဟာၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။
၁၈၀၀ ျပည့္၀န္းက်င္မွာ ကံၾကမၼာဖဲထုပ္ႏွင့္ ကစားတဲ့ဖဲ ေရာေနတဲ့အတြက္ ခြဲ၍ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကပါ တယ္။ တားေရာ႔မွာပါတဲ့ ခြက္ကုိ ဖူးနီ၊ တုတ္ကုိ ၫွင္း၊ ဓါးကိုစပိတ္ႏွင့္ ဒဂၤါးကို ေထာင့္နီအျဖစ္ ေျပာင္းလဲ ထုတ္ေ၀ခဲ့ၾကတာျဖစ္တယ္။
ထုိ႔ျပင္ တားေရာ့မွာ အုပ္္စုတစ္စုလွ်င္ ၁၄ ခ်ပ္စီပါ၀င္ေပမယ့္ ကစားတဲ့ဖဲမွာေတာ့ ၁၃ ခ်ပ္သာ ပါ၀င္ပါတယ္။ ကစားတဲ့ဖဲမွာ ၁၃ ခ်ပ္ပဲထားရျခင္းကေတာ့ ဘုရင္၊ ဘုရင္မႏွင့္ မင္းေစတုိ႔ကို ေတာ္၀င္ မိသားစုအျဖစ္သတ္မွတ္ၿပီး နံပါတ္ ၁ မွ ၁၀ အထိကိုေတာ့ တုိင္းသူျပည္သားေတြအျဖစ္ သတ္မွတ္ခ့ၾဲက ပါတယ္။
ေခတ္အဆက္ဆက္ သူရဲေကာင္းအေတာ္မ်ားမ်ားဟာ သာမန္ျပည္သူေတြထဲက ေပၚထြန္းၿပီး ႏုိင္ငံ သူရဲေကာင္းျဖစ္လာၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ ထုိသူရဲေကာင္းေတြက ေတာ္၀င္မိသားစုနဲ႔ တုိင္းသူျပည္္သားေတြကို ဆက္သြယ္ေပးတဲ့ အေရးပါအရာေရာက္တဲ့ ေနရာတုိင္းမွာ အသံုး၀င္တဲ့ဂ်ဳိကာအျဖစ္ သတ္မွတ္လိုက္ ပါတယ္။ ထုိအခ်ိန္မွစၿပီး ယေန႔အခ်ိန္အထိ ကစားတဲ့ဖဲကို တစ္ပံုစံထဲေတြ႕ရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဂ်စ္ပစီလူမ်ဳိး ေတြက ကစားတဲ့ဖဲနဲ႔လည္း ေဗဒင္ေဟာလို႔ရေအာင္ က်ဳိးစားအႀကံေဆာင္လာၾကပါတယ္။
မၾကာမီမွာဘဲ က်ဳိးစားမႈဟာ ေအာင္ျမင္တဲ့အတြက္ ဂ်စ္္ပစီေတြက တားေရာ့ကိုေရာ ကစားတဲ့ဖဲနဲ႔ပါ ေဗဒင္ေဟာခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၈၅၂ ခုႏွစ္မွာေတာ့ တားေရာ့ေဗဒင္ပညာဟာ ဂ်စ္ပစီတုိ႔ရဲ႕ ေဗဒင္ပညာမဟုတ္ပဲ ဂ်ဴးတို႔ရဲ႕ ျမင့္ျမတ္တဲ့ ကဗလာကို အေျခခံထားတဲ့ ေဗဒင္ပညာသာျဖစ္ေၾကာင္္း ကမၻာကုိ ေၾကျငာခဲ့ၾက ပါတယ္။
၁၈၈၈ ခုႏွစ္မွာ အဂၤလန္ႏုိင္ငံမွာ ေရႊအ႐ုဏ္ဦးဆုိတဲ့ တားေရာ့အသင္းႀကီးကိို တရား၀င္္ ဖဲြ႕စည္းတည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ထုိအသင္းႀကီးမွာ ကမၻာေက်ာ္တားေရာ့ပညာရွင္ႀကီီးမ်ားနဲ႔ ဂ်ဴးဘာသာေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ား ပါ၀င္္ၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္း ပညာရွင္မ်ားက တားေရာ့ဟာ အဆင့္ျမင့္မားလွတဲ့ ကဗလာစနစ္ကို အေျခခံတီထြင္ထားေၾကာင္္း တညီတၫြတ္ထဲ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ တားေရာ့ကို ဂ်စ္ပစီေတြ အသံုးမ်ားတာေၾကာင့္္ ဂ်စ္ပစီပညာလို႔ အလြယ္္တကူထင္ၾကေပမယ့္ တားေရာ့ဟာ ဂ်စ္ပစီပညာ မဟုတ္ပါဆုိတာ စာဖတ္သူမ်ား နားလည္သေဘာေပါက္ၾကပါေစ။